Francis van Broekhuizen is een van de meest geliefde operazangeressen van Nederland. Ze staat bekend om haar indrukwekkende stem, haar openhartige persoonlijkheid en haar oprechte betrokkenheid bij mensen. “Voor mij is muziek een levensbron,” vertelt ze. “Een liedje kan rust geven, herinneringen openen en ervoor zorgen dat iemand zich weer even zichzelf voelt.” Ook in verpleeghuis Rijnzate mochten we Francis verwelkomen.
Wat is voor jou de kracht van muziek in het algemeen?
“Muziek kan in één seconde een gevoel oproepen dat je nooit helemaal in taal kunt vangen. Het is direct, puur en eerlijk. Je kunt vrolijk worden van een kinderliedje, kippenvel krijgen van een aria of geraakt worden door een simpel akkoord. Muziek zorgt voor herkenning en troost. Het haalt herinneringen naar boven. En muziek doet ook iets met je lichaam. Het helpt je adem te reguleren, je hartslag te kalmeren en spanning los te laten.”
Wat raakt jou als je zingt voor ouderen?
“Tijdens optredens zie ik hoe mensen reageren zodra de muziek begint. Soms heel subtiel: een voet die meebeweegt, een kleine glimlach. Soms heel openlijk, zoals iemand die meteen roept: ‘O ja, dit ken ik!’ Die momenten raken mij, omdat je voelt dat muziek een deur opent. Zingen in een verpleeghuis is voor mij net zo waardevol als een volle zaal. Het gaat om wat er ontstaat tussen de mensen.”
Wat zie je gebeuren bij mensen met dementie als muziek klinkt?
“Bij mensen met dementie zie ik misschien wel het meest bijzondere effect van muziek. Het is alsof muziek een sleutel is die rechtstreeks naar het gevoel gaat. Muziek spreekt andere delen aan in de hersenen. En dus worden mensen met dementie vaak weer even wakker bij het horen van bekende liedjes. Dan zijn ze als het ware weer even zichzelf. Het laat iets van iemands identiteit zien en dat is zo waardevol voor familie en voor medewerkers. Het geeft hoop, warmte en verbinding.”
Hoe kan muziek volgens jou een hulpbron zijn in het dagelijks leven?
“Muziek is een hulpmiddel dat altijd beschikbaar is. Je hoeft er niets voor te kunnen, je hoeft alleen te luisteren of mee te bewegen. Het helpt bij spanning, pijn en onzekerheid. Een lied kan troost geven op een dag die zwaar voelt. Een rustige melodie voor het slapengaan geeft veiligheid. En een vrolijk nummer kan een hele huiskamer veranderen. In de ouderenzorg zie ik veel kansen. Denk aan een playlist met liedjes uit iemands jeugd, een ochtendritueel met muziek, of een sing-alongmiddag waar bewoners blij van worden. Maar ook medewerkers kunnen muziek gebruiken om even te landen of om een positieve sfeer te creëren. En thuis werkt het net zo goed: zet een favoriet nummer op en beweeg een paar minuten. Het maakt vrolijk en haalt spanning uit je lijf. Muziek is goedkoop, toegankelijk en krachtig. Het is zo’n eenvoudige manier om welzijn te vergroten.”
Wat betekende het optreden bij Rijnzate voor jou?
“Het optreden bij Rijnzate was voor mij een heel warm moment. Ik vind het heerlijk om te kunnen doen. Ik vind het heel bijzonder dat ik met mijn zingen mensen zoveel vreugde kan geven. Daar ben ik heel dankbaar voor. Muziek is zo veel meer dan geluid: het is aandacht. Het is nabijheid. Optredens zoals bij Rijnzate herinneren me eraan waarom ik blijf zingen in verpleeghuizen. Muziek brengt troost, plezier en verbinding. En dat is precies wat ik graag wil brengen.”
De kracht van muziek:
10 praktische tips bij dementie
- Kies muziek uit hun jonge jaren. Mensen reageren het sterkst op muziek van vroeger, vooral uit hun tiener- en twintigerjaren. Denk aan radiohits, kerkliederen of liedjes die vroeger thuis klonken.
- Begin met korte luistermomenten. Start met één liedje en kijk wat het doet. Is de reactie positief? Dan kun je het moment verlengen.
- Let op lichaamstaal. Reageert iemand met een glimlach, wiebelende voeten of ontspanning in het gezicht? Dan werkt de muziek. Zie je onrust, dan kies je een ander liedje of stop je even.
- Zing zachtjes mee. Meezingen, zelfs fluisterend, stimuleert het geheugen. Veel mensen herinneren melodieën beter dan woorden.
- Gebruik muziek in dagelijkse routines. Een vast ochtendliedje, een rustig liedje voor het slapengaan of muziek tijdens het koffiemoment kan structuur en rust geven.
- Betrek familie en vrienden bij de playlist. Vragen als “Welk lied draaide je vroeger?” of “Wat was jouw trouwliedje?” helpen bij het vinden van muziek die écht betekenis heeft.
- Houd het volume laag en de sfeer rustig. Een warme, rustige omgeving zorgt dat muziek beter landt.
- Stimuleer beweging, maar dwing niets af. Een zacht ritme nodigt uit tot meeklappen, tikken of kleine bewegingen.
- Gebruik muziek om contact te maken. Muziek biedt een veilige ingang om dichtbij te komen zonder woorden te gebruiken.
- Accepteer dat elke dag anders kan zijn. Wat vandaag werkt, kan morgen te veel of te weinig zijn. Kijk naar het moment en sluit aan op de behoefte van die dag.
